Sistem parafiskalnih nameta na sjeveru Crne Gore karakteriše brojnost i kontinuiran
rast. Čak 61,7 odsto preduzeća ističe da su se nameti u posljednje tri godine povećali,
dok 86,6 odsto smatra da su nameti direktno ili indirektno uticali na investicione
planove. Istovremeno, 60 odsto privrednika smatra da visoka opterećenja fiskalitetima i
parafiskalitetima (takse, naknade, članarine..) podstiču poslovanje u sivoj ekonomiji, a
65 odsto njih smatra da su visoki fiskalni i parafiskalni nameti tokom posljednjih godinu
dana ograničili njihovu mogućnost zapošljavanja novih radnika.
To su neki od nalaza istraživanja poslovnog ambijenta koje je za potrebe Centra za
ekonomske i evropske studije sprovela agencijom DeFacto Consultancy, i predstavila
na radionici održanoj u Kolašinu u okviru projekta „Ekonomski razvoj opština sjevera:
Kako do veće razvijenosti kroz reformu nameta?“. Istraživanje je sprovedeno tokom
aprila 2026. godine na uzorku od 100 preduzeća iz 13 opština sjevernog regiona.
Koordinatorka projekta iz CEES-a Nina Vujošević kazala je da unapređenje poslovnog
ambijenta predstavlja jedan od ključnih preduslova za zaustavljanje negativnih
demografskih trendova i ubrzanje ekonomskog razvoja sjevera Crne Gore.
„Mikro i mala preduzeća čine gotovo 99 odsto privrede sjevernog regiona. Njihov razvoj
direktno utiče na otvaranje novih radnih mjesta, zadržavanje stanovništva i jačanje
fiskalnih kapaciteta lokalnih samouprava. Zato je važno da se odluke o uvođenju novih
ili povećanju postojećih nameta zasnivaju na procjeni njihovog uticaja na poslovanje
privrede“, kazala je Vujošević.
Ona je navela da je analiza CEES-a pokazala da povećanje pojedinih taksi i naknada
ne dovodi nužno do rasta budžetskih prihoda opština, te da je potrebno uspostaviti
sistemski pristup reformi parafiskalnih nameta na lokalnom nivou.
Državna sekretarka u Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa
nevladinim organizacijama Mirsada Bošnjak predstavila je aktivnosti Ministarstva
usmjerene na unapređenje konkurentnosti sjevera Crne Gore i poslovnog ambijenta.
„Kontinuirano radimo sa lokalnim samoupravama na unapređenju uslova za poslovanje
i privlačenje investicija. Istraživanja pokazuju da je ocjena poslovnog ambijenta
poboljšana na 3,05 i nastavićemo da radimo na njegovom daljem poboljšanju“, kazala je
Bošnjak.
Predstavljajući rezultate istraživanja, izvršni direktor DeFacto Consultancy Slaven
Živković istakao je da privrednici kao najveće izazove vide rast parafiskalnih
opterećenja, nedovoljnu predvidivost propisa i složene administrativne procedure.
„Čak 61,7 odsto ispitanika navodi da lokalne samouprave povremeno mijenjaju naknade
bez prethodne najave ili konsultacija sa privredom, dok 80 odsto smatra da bi
smanjenje i racionalizacija parafiskalnih nameta pozitivno uticali na njihov razvoj u
naredne dvije do tri godine“, kazao je Živković.
Učesnici radionice saglasili su se da su predvidiviji regulatorni okvir, efikasnije
administrativne procedure i snažniji dijalog između privrede, lokalnih samouprava i
državnih institucija neophodni za stvaranje povoljnijeg poslovnog ambijenta i održiviji
ekonomski razvoj sjevera Crne Gore.
Radionica je okupila predstavnike opština Kolašin i Andrijevica, državnih institucija,
privrede i nevladinog sektora, a realizovana je u okviru projekta „Ekonomski razvoj
opština sjevera: Kako do veće razvijenosti kroz reformu nameta?“, koji se sprovodi uz
podršku Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim
organizacijama.
