Veliki kašalj (pertusis) širi se regionom gdje bilježe desetine inficiranih a, pored ostalih, ovo zarazno oboljenje registrovano je i u Hrvatskoj, Srbiji, Bosni i Hercegovini. U Crnoj Gori ove godine registrovan je samo jedan izolovan slučaj i, kako su kazali iz Instituta za javno zdravlje Crne Gore, situacija je pod kontrolom, kazala je u jutarnjem na Tv 7 pedijatrica dr Mirjana Tijanić Malidžan.
Veliki ili magareći kašalj kako ga često zovu u narodu, pojašnjava ona, je akutno, zarazno bakterijsko oboljenje koje pogađa disajne puteve izazvano bakterijom Bordetellom pertussis.
“Bolest se prenosi kapljičnim putem. Inkubacija traje od 7 do 21 dan. Tipična forma bolesti ima tri stadijuma. Prvi (kataralni) stadijum podsjeća na prehladu ili grip. Karakteriše ga curenje nosa, kašalj i povišena tjelesna temperatura. Ovaj stadijum traje jednu do dvije nedjelje. Drugi stadijum je stadijum zacjenjivanja, kada se javljaju tipični napadi suvog neproduktivnog kašlja, praćeni zacjenjivanjem, najčešće noću. Kašalj je promukao i podsjeća na njakanje, zbog čega je u narodu poznat kao “magareći” kašalj”, kazala je Malidžan
Oboljelo dijete ili osoba, pojašnjavaju dalje, imaju karakterističan izraz lica.
“Tokom napada dijete ima otvorena usta, jezik je isplažen, oči suzne, zakrvavljene (hipremične), lice je podbulo sa tačkastim krvarenjem od naprezanja, oznojena, blijeda koža na kraju napada se mijenja cijanotičnom (plavkasto) prebojenošću usljed nedostataka kiseonika. Napad kašlja se obično završi iskašljavanjem manje količine lepljive sluzi, a nerijetko dođe i do povraćanja”, rekla je pedijatrica Malidžan.
Težak pertusis, dodaju, prate apneje (prekidi disanja), gubitak svijesti i konvulzije.
“Van napada dijete je iscrpljeno, odbija obroke. Stadijum zacjenjivanja traje tri do šest sedmica ili duže. Treći stadijum je stadijum rekonvalescencije ili oporavka koji može trajati i do 10 nedjelja. Napadi postaju rjeđi, a kašalj sve slabiji. Veliki kašalj se često zove „kašalj od 100 dana“”, istakla je.
U početnoj fazi bolesti, dodaje, teško je razlikovati veliki kašalj od prehlade ili gripa.
“Simptomi su vrlo slični i samo postavljanje sumnje i potvrda testiranjem može nas dovesti do dijagnoze. Takođe, produženo trajanje infekcije može biti povod za sumnju s obzirom da prvi stadijum može trajati i do dvije nedjelje. Tek u drugom stadijumu bolesti koji karakteriše intenzivan, promukao kašalj praćen zacjenjivanjem i iskašljavanjem lepljivog oskudnog sadržaja mnogo je lakše postaviti sumnju na veliki kašalj. Upravo iz tog razloga se sprovodi aktivan nadzor nad velikim kašljem”, istakla je Malidžan i dodala da je od velikog značaja i stalno podsjećanje na ovu bolest i rano testiranje u situaciji kada postoje potvrđeni slučajevi bolesti u okruženju.
Malidžan naglašava da su u najvećem riziku od obolijevanja novorođenčad koja nisu vakcinisana ili nisu započela vakcinaciju.
“Upravo iz ovog razloga savjetujemo vakcinaciju trudnica u posljednjem trimestru trudnoće, u svakoj trudnoći (između 27 i 36 nedjelje gestacije) sa Tdap vakcinom, kako bi novorođenče krvlju putem placente dobilo zaštitna antitjela”, kazala je.
Obolijevaju, kaže, takođe i predškolska djeca, tinejdžeri i odrasle osobe kod kojih je došlo do slabljenja imuniteta.
Obuhvat djece rođene 2023. trenutno 86 odsto, cilj 95 odsto
Vakcinacija protiv velikog kašlja, ističe, započinje u drugom mjesecu života.
“Do skoro se vakcinacija započinjala petovalentnom vakcinom (DTP-IPV-Hib), međutim od ove godine komponentna protiv velikog kašlja se dobija kroz šestovalentnu vakcinu kojoj je dodata i komponenta protiv hepatitisa b (DTP-IPV-Hib-Hep B). Revakcina se daje u drugoj godini života, sa navršenih 18 mjeseci i pred polazak u prvi razred”, kazala je ona.
Obuhvat vakcinisane djece prvom dozom kombinovane vakcine koja sadrži komponentu protiv velikog kašlja, rođene tokom 2023. godine koja su dospjela za vakcinaciju, na nivou Crne Gore, prema podacima Instituta za javno zdravlje, trenutno je 86 odsto.
“Cilj je dostići obuhvat vakcinisane djece od 95 odsto. Obuhvat vakcinisane djece u istoj populaciji sa drugom dozom je oko 70 odsto, dok je obuhvat vakcinisane djece trećom dozom 50 odsto. U uzrastu od 1-5 godine sve tri doze primilo je oko 85 odsto djece”, kazala je Malidžan.
