Hoćemo li imati IBAR u junu veliko je pitanje, kažu političari, uz to iskazujući optimizam da smo na dobrom putu. Premijer Milojko Spajić juče je saopštio da očekuje da početkom sledećeg mjeseca dobijemo finalan stav Evropske komisije i većine članica po ovom pitanju. Međutim, često se čuje “A šta je uopšte IBAR”.
Ministarstvo evropskih poslova pojasnilo je i ranije kako izgleda tok pregovora u pregovaračkim poglavljima 23 i 24 od otvaranja do zatvaranja i gdje se u svemu tome nalazi IBAR.
Pravna tekovina Evropske unije je podijeljenja u 35 tematskih poglavlja, dok Crna Gora pregovara u okviru 33 poglavlja koja obuhvataju različite oblasti i pokrivaju sve sfere života. Do ulaska u EU Crna Gora je dužna da preuzme cijelu pravnu tekovinu Evropske unije i bude sposobna za njenu efikasnu primjenu.
Signal da smo napravili pomake u važnim oblastima
Kada EK procijeni da smo da smo ispunili zadata privremena mjerila u poglavljima 23 i 24, onda priprema Izvještaj o ispunjenosti privremenih mjerila (Interim Benchmark Assessment Report – IBAR). Taj izvještaj daje sliku o tome što je Crna Gora napravila u oblastima od značaja, kao na primjer, imenovanja u pravosuđu, preporuke Venecijanske komisije i GRECO-a, racionalizacije pravosudne mreže, procesuiranja ratnih zločina pred domaćim sudovima, borba protiv korupcije, procuesuiranje napada na novinare, sloboda medija, borba protiv organizovanog kriminala, itd.
Dobijanje IBAR-a je direktan signal da je Crna Gora napravila značajne korake u važnim oblastima i da može da nastavi dalje da sa usklađivanjem sa zakonima i standardima EU kako bi se spremila za članstvo. To dalje otvara put za zatvaranje drugih poglavlja gdje je Crna Gora ispunila mjerila i dostigla dobar nivo spremnosti. Poglavlja 23 i 24 se zatvaraju posljednja, takođe, sa ispunjenjem završnih mjerila.
Nakon dobijanja IBARa kao presjeka stanja u ispunjenosti privremenih mjerila u poglavljima 23 i 24, EK će definisati završna mjerila koja Crna Gora treba da ispuni u ovoj oblasti. Tek kada se ispune sva završna mjerila i stvore uslovi za zatvaranje svih ostalih poglavlja, Crna Gora će moći da zatvori poglavlja 23 i 24, što će ujedno prestavljati i kraj pregovaračkog procesa.
Crna Gora je za 12 godina pregovora otvorila sva pregovaračka poglavlja i privremeno zatvorila tri.
Otvaranje poglavlja znači da je Crna Gora u nekoj oblasti dostigla određeni nivo, odnosno da je došla do tačke odakle može da nastavi sa daljim koracima kako bi se postepeno uskladila sa zakonodavstvom i dostigla ostale države EU. Status i napredak Crne Gore se prati kroz rezultate u zakonodavstvu, u institucionalnom okviru i kapacitetu ljudi i institucija koji će te zakone primjenjivati onda kada budemo u EU.
Kada se završna mjerila ispune, onda se i to poglavlje privremeno zatvara, čime se stavlja na znanje da je Crna Gora u toj oblasti – poglavlju dovoljno spremna da može biti ravnopravna članica sa drugim državama u EU.
Važna poglavlja 23 i 24
Od početka pregovora Crne Gore sa EU fokus je na poglavljima 23 Pravosuđe i temeljna prava i 24 Pravda sloboda i bezbjednost, te se u tim oblastima mnogo više radi i mnogo više zadataka treba da se ispuni.
