Uoči panela pod nazivom „Borba protiv novih prijetnji na horizontu“ stručnjaci su
razgovarali o razvoju vještačke inteligencije, rastu hibridnih prijetnji u uslovima globalne
nestabilnosti i o pitanju evropske tehnološke (ne)zavisnosti.
Razvoj vještačke inteligencije donosi ogromne mogućnosti, ali i nove rizike, posebno u
pogledu zaštite podataka, sajber bezbjednosti i finansijske stabilnosti. Naglašeno je da
su hibridne prijetnje — koje objedinjuju digitalne napade, manipulaciju informacijama i
ekonomske pritiske — sve prisutnije i zahtijevaju koordinisan odgovor javnog i privatnog
sektora.
Sajber napadi sve sofisticiraniji, edukacija ključ odbrane Zarija Milić, član Upravnog odbora NLB banke Podgorica, ukazao je na višeslojnost bezbjednosti i nužnost sadejstva fizičke i sajber sigurnosti u bankama ali i ukazao na izuzetno važan rad sa klijentima.
On je ukazao na Zakon o digitalnoj operativnoj otpornosti (DORA) je propis koji je uvela
Evropska unija radi jačanja digitalne otpornosti finansijskih subjekata. Stupio je na
snagu 17. januara 2025. godine i osigurava da banke, osiguravajuća društva,
investicione firme i drugi finansijski subjekti mogu da izdrže, reaguju i oporave se od
poremećaja u IKT (informaciono-komunikacionoj tehnologiji), kao što su sajber napadi ili
kvarovi sistema.
“DORA nije nešto što je bankama nametnuto. DORA je nešto što bi banke trebalo da
implementiraju same, zbog sebe. Rekao bih da, ako posmatramo banku kao spoj ljudi
koji rade u banci, procesa i tehnologije, postoji znatno veća spremnost unutar samih
banaka nego kod klijenata. Zbog toga moramo mnogo više raditi sa klijentima, posebno
kada su u pitanju ovi sajber strahovi i rizici” istakao je Milić.
Ljudi su i dalje najslabija karika Biljana Vujović, članica Upravnog odbora Addiko Bank Montenegro, naglasila je važnost strateške posvećenosti edukaciji u borbi protiv digitalnih prijetnji.
„To je ozbiljan izazov koji zahtijeva kontinuiranu edukaciju: ljudi su, po mom mišljenju,
najslabija karika u lancu, čak i više od same tehnologije, jer napadač uvijek cilja
najslabiju tačku. Iako postoje napredni hakeri koji ciljaju velike kompanije i političke
agende, najčešći proboji nastaju zbog običnog klika — ransomware se često pojavi zato
što je neko otvorio ili preuzeo zaraženi sadržaj“, istakla je Vujović.
Nema institucije koja može reći da joj se ništa neće dogoditi
Marko Ivanišević, član Upravnog odbora Lovćen banke, kazao je da se bezbjednosna
situacija ubrzano mijenja. Između prijetnji koje su se nekada mogle prepoznati alatima i
onih koje se ne mogu predvidjeti niti pratiti dok se ne dogode, razvijaju se sofisticirani
napadi koji je gotovo nemoguće u potpunosti kontrolisati. „Danas nema nijedne
institucije koja može sa sigurnošću tvrditi da joj se ništa nikada neće desiti“, upozorio je
Ivanišević.
Tokom panela akcenat je stavljen i na pitanje tehnološke zavisnosti Evrope i potrebu da
zemlje regiona, uključujući Crnu Goru, jačaju sopstvene kapacitete u oblasti inovacija i
digitalne infrastrukture. Učesnici su saglasni da je cilj stvaranje otpornog društva koje ne
samo da prepoznaje i odgovara na nove prijetnje, već i koristi prilike koje donosi ubrzani
tehnološki napredak.
Panel je vodila novinarka Bloomberg Adria televizije, Emina Pazalja.
